Sabrina KowalczykStyle przywiązania: mapa, nie wyrok
Lękowy, unikający, zdezorganizowany — co naprawdę znaczą w rozmowach, konflikcie i bliskości — i dlaczego można je zmienić
Dla kogo: Rodzice, nauczyciele, psycholodzy, terapeuci, osoby pracujące nad relacjami
Data wydania: 23.06.2026
Data aktualizacji: 23.06.2026
Autorka: Sabrina Kowalczyk
Szacowany czas czytania: 17 minut
„Teraz miała nazwę. Ale ta nazwa brzmiała jak wyrok”
Laura ma trzydzieści lat i kolejny związek się rozpadł. Trwał osiem miesięcy. Pierwsze trzy — wszystko było idealne. Czwartego miesiąca zaczęła się bać: że on odejdzie, że znajdzie kogoś lepszego, że przestanie ją kochać. Pisała dziesięć razy dziennie — „Co robisz?”, „Myślisz o mnie?”, „Kiedy się zobaczymy?”. On odpowiadał coraz krócej.
Piątego miesiąca zaczęła sprawdzać telefon. Nie chciała, ale lęk był silniejszy. Gdy zobaczyła wiadomość do koleżanki — wybuchła kłótnia. Szóstego miesiąca powiedział: „Kocham cię, ale to wyczerpujące. Czuję, że ciągle muszę udowadniać, że cię nie opuszczę”. Ósmego — odszedł.
Laura zrobiła test online. Wynik: „Lękowy styl przywiązania”. Opis brzmiał jak czytanie o sobie. Pomyślała: „Więc to przeze mnie wszystkie związki się rozpadają. Jestem uszkodzona”. Zamknęła laptop i płakała. Teraz miała nazwę. Ale ta nazwa brzmiała jak wyrok.
Dlaczego style przywiązania tak łatwo stają się etykietami zamiast mapami?
To pytanie jest sednem artykułu. Bo styl przywiązania, dobrze użyty, jest mapą: pokazuje, skąd biorą się trudności i gdzie można pracować. Źle użyty staje się wyrokiem, który zwalnia z działania i nakręca samospełniającą się przepowiednię. Różnica między jednym a drugim decyduje o tym, czy wiedza pomaga, czy szkodzi.
Ważne pojęcia
Teoria przywiązania | attachment theory | Model Johna Bowlby’ego i Mary Ainsworth opisujący, jak wczesne relacje z opiekunem kształtują wzorce relacyjne w dorosłości. Opiera się na założeniu, że potrzeba bliskości i bezpieczeństwa jest fundamentalna dla przetrwania. [1, 2]
Styl przywiązania | attachment style | Względnie stabilny wzorzec myślenia, odczuwania i zachowania w bliskich relacjach, ukształtowany w dzieciństwie; cztery główne typy: bezpieczny, lękowy, unikający, zdezorganizowany. Nie jest cechą osobowości, lecz wyuczonym wzorcem, który można zmienić. [6, 7]
Modele wewnętrzne | internal working models | Nieświadome reprezentacje siebie i innych ukształtowane w dzieciństwie; działają jak filtry — ta sama sytuacja bywa inaczej odebrana przez osobę z lękowym i unikającym stylem. [3]
Bezpieczna baza | secure base | Osoba dająca poczucie bezpieczeństwa, do której można wrócić po eksploracji świata; w dzieciństwie — responsywny opiekun, w dorosłości — partner lub terapeuta, przy którym można być sobą bez lęku przed odrzuceniem. [4]
Oksytocyna | oxytocin | Neuropeptyd regulujący zachowania przywiązaniowe, zaufanie i empatię, często nazywany „hormonem więzi”. Wiąże się z poczuciem bezpieczeństwa w relacji. [5]
Deaktywacja przywiązania | deactivation strategies | Mechanizmy obronne charakterystyczne dla unikającego stylu: tłumienie potrzeby bliskości, minimalizowanie znaczenia relacji, dystansowanie się. Chronią przed bólem odrzucenia, ale utrudniają intymność. [7]
Earned secure attachment | wypracowane bezpieczeństwo | Bezpieczny styl wypracowany w dorosłości (nie uzyskany w dzieciństwie) — poprzez terapię, świadome relacje i pracę nad modelami wewnętrznymi. Badania pokazują, że funkcjonowanie tych osób w relacjach bywa nieodróżnialne od osób bezpiecznych od dziecka. [8]
Kontekst: skąd się biorą style przywiązania
Style przywiązania nie powstają z dnia na dzień. To efekt tysięcy interakcji między dzieckiem a opiekunem w pierwszych latach życia, gdy mózg rozwija się najintensywniej.
Niemowlę nie przetrwa samo — potrzebuje opiekuna do jedzenia, ciepła, ochrony, ale też do regulacji emocji. Gdy płacze, jego układ nerwowy jest w alarmie. Jeśli opiekun przychodzi, uspokaja, tuli — napięcie opada, a dziecko uczy się: „gdy jest źle, ktoś przychodzi; świat jest bezpieczny”. To powtarza się setki razy i tworzy modele wewnętrzne — nieświadome przekonania o sobie i innych.
Allan Schore i inni badacze rozwoju podkreślają, że wczesne relacje z opiekunem kształtują dojrzewanie obszarów mózgu odpowiedzialnych za regulację emocji. W uproszczeniu: opiekun konsekwentnie dostępny sprzyja bezpiecznemu stylowi; nieprzewidywalny — lękowemu; odrzucający potrzebę bliskości — unikającemu; przerażający (przemoc, chaos) — zdezorganizowanemu. [9]
Co ważne, te wzorce nie są wyryte w kamieniu. Badania nad ciągłością przywiązania wskazują, że zgodność stylu od dzieciństwa do dorosłości jest umiarkowana — około 30–40% — co oznacza, że znaczna część osób zmienia styl pod wpływem późniejszych doświadczeń: terapii, bezpiecznych relacji, pracy nad sobą. [8, 9]
Mechanizmy: cztery style w codzienności
Bezpieczny — „jestem OK, ty jesteś OK”. Model: „zasługuję na miłość, mogę prosić o wsparcie i je dostanę”. W relacji: łatwość bliskości, proszenie o wsparcie bez wstydu, dawanie go bez poczucia obciążenia. W konflikcie: skupienie na rozwiązaniu, nie na ataku ani obronie. To najczęstszy styl w populacji — szacunki z dużych badań mieszczą się zwykle w okolicach 55–60%. [7]
Lękowy — „nie jestem OK, ty jesteś OK”. Model: „nie jestem dość dobra, ludzie w końcu odejdą, muszę sprawdzać, czy wciąż mnie kochają”. W relacji: intensywna potrzeba potwierdzania, nadmierna czujność na sygnały odrzucenia, trudność z byciem samemu. W konflikcie: eskalacja i protest separacyjny („nie odchodź!”). Neurobiologicznie wiąże się z podwyższoną reaktywnością na sygnały zagrożenia relacyjnego i trudnością w samoregulacji bez obecności bliskiej osoby. [6, 7]
Unikający — „jestem OK, ja cię nie potrzebuję”. Model: „nie mogę polegać na innych, pokazywanie potrzeb to słabość”. W relacji: trudność z bliskością emocjonalną, potrzeba autonomii, minimalizowanie znaczenia relacji. W konflikcie: wycofanie, „nie ma o czym rozmawiać”. Mechanizmem jest deaktywacja układu przywiązania — tłumienie sygnałów potrzeby bliskości. [7]
Zdezorganizowany — „potrzebuję cię i boję się ciebie”. Model paradoksalny: źródło bezpieczeństwa bywało zarazem źródłem zagrożenia. W relacji: chaotyczne przełączanie między potrzebą bliskości a panicznym wycofaniem, trudność z zaufaniem nawet wobec bezpiecznego partnera. W konflikcie: nieprzewidywalne reakcje, czasem dysocjacja. To najsilniejsza forma dysregulacji, najczęściej związana z traumą relacyjną w dzieciństwie. [7, 13]
Z życia wzięte
Wioletta, 32 lata, lękowy styl przywiązania
Wioletta miała już pięć związków — wszystkie kończyły się podobnie: intensywny początek, narastający lęk, odejście partnera. „Wiem, że jestem uciążliwa, ale nie potrafię przestać się martwić”. W terapii usłyszała: „Nie chodzi o to, żeby przestać się bać. Chodzi o to, żeby nauczyć się, co robić z lękiem. Teraz lęk kontroluje ciebie — a to ty masz kontrolować lęk”.
Wioletta zaczęła ćwiczyć. Gdy czuła lęk („Dlaczego nie odpisuje?”), zamiast wysyłać dziesięć wiadomości, zapisywała: „Czuję lęk. Serce przyspiesza, w żołądku ściska. Myśli mówią: »nie kocha mnie«. Ale to myśli, nie fakty”. Po roku partner powiedział: „Widzę, jak pracujesz nad sobą, i że coraz częściej jesteś spokojna, nawet gdy jestem zajęty. To sprawia, że czuję się bezpieczniej”. Wioletta płakała — bo pierwszy raz ktoś docenił jej wysiłek.
Wzorzec: Lękowy styl wynikający z nieprzewidywalności opiekuna. Praca terapeutyczna pozwoliła rozpoznać wzorzec i regulować lęk zamiast działać z lęku. Bezpieczna relacja plus świadoma praca zaczęły zmieniać modele wewnętrzne.
Adrian, 35 lat, unikający styl przywiązania
Adrian zawsze był „niezależny”. Związki trwały kilka miesięcy — gdy partnerka mówiła o przyszłości, wycofywał się: „potrzebuję przestrzeni”. Po piątym rozstaniu przyjaciel zapytał: „Czego ty właściwie chcesz?”. Adrian nie wiedział. U psychologa usłyszał, że nauczył się, iż emocje są słabością, a bliskość zagrożeniem. Bronił się: „Nie boję się bliskości, po prostu jej nie potrzebuję”. Po chwili powiedział cicho: „Zostałbym zraniony. Jak wtedy, gdy matka odeszła”.
Adrian zaczął eksperymentować — najpierw z przyjacielem („Mam ciężki dzień, możemy pogadać?”), potem z partnerką („Czuję się niekomfortowo, gdy rozmawiamy o uczuciach, ale chcę spróbować — daj mi chwilę”). Po dwóch latach powiedział: „Czasem nawet tęsknię, gdy jej nie ma. Kiedyś to było niemożliwe”.
Wzorzec: Unikający styl jako wyuczona deaktywacja potrzeby bliskości. Terapia pomogła rozpoznać mechanizm obronny i stopniowo eksperymentować z wyrażaniem potrzeb w bezpiecznej relacji.
Karolina, 28 lat, w drodze do earned secure
Karolina dorastała w chaosie — matka z chorobą alkoholową, nieobecny ojciec. Miała zdezorganizowany styl: lęk przed ludźmi i rozpaczliwą potrzebę bliskości naraz. Związki były intensywne, krótkie, bolesne. W wieku 24 lat zaczęła terapię, która trwała cztery lata. Nauczyła się rozpoznawać moment, w którym przełącza się między lękiem a wycofaniem, i prosić o pomoc bez wstydu.
Partnerowi powiedziała: „Mam trudną historię. Czasem będzie ciężko. Ale pracuję nad sobą”. Zamiast dawnych impulsywnych reakcji mówiła: „Czuję lęk, potrzebuję, żebyś mnie przytulił” albo „Czuję, że się zamykam, daj mi pół godziny”. Po dwóch latach: „Czasem patrzę na nas i myślę — to wygląda normalnie. Kiedyś myślałam, że to niemożliwe”.
Wzorzec: Zdezorganizowany styl wynikający z traumy relacyjnej. Długoterminowa terapia plus bezpieczna relacja przekształciły modele wewnętrzne w stronę wypracowanego bezpieczeństwa (earned secure).
Pułapka myślenia
Uproszczenie: „Mam lękowy/unikający styl przywiązania. To wyjaśnia, dlaczego wszystkie moje związki się rozpadają. I nic nie mogę z tym zrobić”.
Dlaczego szkodzi:
Traktowanie stylu jako wyroku prowadzi do rezygnacji i samospełniającej się przepowiedni: „mam lękowy styl, więc zawsze będę niszczyć związki” → przestaję pracować nad sobą → lęk przejmuje ster → związek się rozpada → „wiedziałam, że tak będzie”.
To podwójnie błędne. Po pierwsze, badania nad ciągłością przywiązania pokazują, że styl jest tylko umiarkowanie stabilny — znacząca część osób zmienia go w dorosłości pod wpływem terapii, bezpiecznych relacji i świadomej pracy. Metaanalizy nad „earned secure attachment” dokumentują, że funkcjonowanie osób, które wypracowały bezpieczeństwo, bywa nieodróżnialne od tych, które miały je od dziecka. [8, 9]
Po drugie, etykieta zastępuje wtedy zrozumienie i odpowiedzialność: „przepraszam, że taka jestem — to przez mój styl przywiązania”. Tymczasem styl wyjaśnia mechanizm, nie zwalnia z działania. Można mieć lękowy styl i uczyć się regulować lęk; można mieć unikający styl i uczyć się wyrażać potrzeby.
Nowe ujęcie: „Mój styl przywiązania to mapa, nie wyrok. Pokazuje, gdzie są moje trudności i gdzie mogę pracować. Wzorce można zmieniać — przez terapię, bezpieczne relacje i świadomą pracę nad sobą”.
Pamiętaj:
Styl jest plastyczny, nie stały — Znacząca część osób wypracowuje bezpieczeństwo w dorosłości.
Etykieta ≠ praca — Wiedza o stylu to punkt wyjścia, nie wymówka.
Earned secure jest możliwy — Bezpieczeństwo można wypracować, nawet bez bezpiecznego startu.
Jak rozpoznać swój styl?
To nie diagnoza, lecz autorefleksja. Większość ludzi ma elementy różnych stylów — to continuum, nie sztywne szufladki.
Sygnały ostrzegawcze — dla praktyka (psychologa, terapeuty, lekarza, nauczyciela): ☐ Powtarzający się wzorzec kończący kolejne relacje ☐ Intensywny lęk przed opuszczeniem (lękowy) lub silny dyskomfort przy bliskości (unikający) ☐ Trudność z regulacją emocji w relacjach — nadmierne reakcje lub całkowite odcięcie ☐ Historia traumy relacyjnej w dzieciństwie (przemoc, zaniedbanie, nieprzewidywalność) ☐ Sabotowanie związku, gdy staje się zbyt bliski ☐ Opisywanie siebie jako „uszkodzonego/ą” lub „niezdolnego/ą do związku”
Pytania pomocnicze (dla osoby pracującej nad sobą):
Lękowy: ☐ Martwię się, że bliscy przestaną mnie kochać ☐ Gdy partner jest niedostępny, czuję silny niepokój ☐ Potrzebuję częstego potwierdzania ☐ Po kłótni nie mogę się uspokoić, dopóki się nie pogodzimy
Unikający: ☐ Czuję dyskomfort, gdy ktoś staje się „zbyt bliski” ☐ Trudno mi mówić o uczuciach ☐ Słyszę, że jestem „niedostępny/a emocjonalnie” ☐ Relacje bywają dla mnie „męczące”
Zdezorganizowany: ☐ Boję się bliskości i boję się samotności naraz ☐ Przełączam się między potrzebą bliskości a wycofaniem ☐ Trudno mi zaufać nawet dobrym ludziom ☐ W stresie czasem „wyłączam się”
Bezpieczny: ☐ Łatwo mi o bliskość ☐ Nie martwię się nadmiernie o opuszczenie ☐ Potrafię prosić o wsparcie ☐ Konflikty są trudne, ale nie zagrażające
Jeśli w jednej kategorii zaznaczasz wyraźnie więcej, prawdopodobnie to Twój dominujący wzorzec. Elementy mieszane są normą. Dominacja lękowego, unikającego lub zdezorganizowanego to nie wyrok — to informacja, gdzie warto pracować.
Co na to kultura?
Książka: „Lgnięcie. Naukowe podejście do tego, jak budujemy więzi” (oryg. Attached) — Amir Levine, Rachel Heller
Dlaczego ona? Przystępne, oparte na teorii przywiązania wprowadzenie w style lękowy, unikający i bezpieczny w relacjach dorosłych — z praktycznymi przykładami i bez etykietowania. Dobra pierwsza lektura, która pokazuje styl jako wzorzec do zrozumienia, nie diagnozę do noszenia.
Gdzie znaleźć? Wydanie polskie dostępne w księgarniach.
Film: „Good Will Hunting” (1997), reż. Gus Van Sant
Dlaczego on? Historia młodego człowieka, którego trauma relacyjna i lęk przed bliskością sabotują kolejne więzi — i tego, jak bezpieczna, cierpliwa relacja (z terapeutą) stopniowo przepisuje jego sposób ufania. Filmowy obraz tego, czym jest „bezpieczna baza” i wypracowane bezpieczeństwo.
Gdzie obejrzeć? Platformy VOD.
Mity vs Fakty
Mit: „Styl przywiązania jest stały — nie można go zmienić”.
Fakt: Style są plastyczne. Badania nad ciągłością przywiązania pokazują tylko umiarkowaną stabilność (ok. 30–40% zgodności od dzieciństwa), a metaanalizy nad earned secure dokumentują, że bezpieczeństwo da się wypracować w dorosłości. Neuroplastyczność pozwala przepisywać modele wewnętrzne w każdym wieku. [8, 9]
Mit: „Lękowy styl to bycie »potrzebującym« — taka cecha charakteru”.
Fakt: To wyuczony wzorzec wynikający z nieprzewidywalności opiekuna, nie cecha osobowości. Różnica jest kluczowa: cechę trudno zmienić, wzorzec relacyjny — można przepracować, m.in. w terapii opartej na przywiązaniu. [7, 10]
Mit: „Unikający styl to po prostu zdrowa niezależność”.
Fakt: To mechanizm obronny — deaktywacja układu przywiązania chroni przed bólem odrzucenia, ale utrudnia intymność. „Niezależność” bywa tu raczej izolacją niż dojrzałą autonomią. [7, 11]
Mit: „Muszę być z osobą o tym samym stylu przywiązania”.
Fakt: Najbardziej stabilizujące bywają związki, w których przynajmniej jedna osoba ma bezpieczny styl — bo bezpieczny partner dostarcza konsekwencji i dostępności, których brakowało w dzieciństwie, i może wspierać zmianę wzorca u drugiej osoby. [7, 8]
Mit: „Zdezorganizowany styl oznacza, że jestem »zbyt uszkodzony/a« na związek”.
Fakt: To najtrudniejsza forma dysregulacji, ale nie wyrok. Terapia ukierunkowana na traumę w połączeniu z bezpieczną relacją terapeutyczną pozwala wielu osobom przesuwać się w stronę bezpieczeństwa. Earned secure bywa osiągalny nawet przy trudnej historii. [8, 13]
Mit: „Jeśli znam swój styl, to wystarczy”.
Fakt: Wiedza to punkt wyjścia, nie rozwiązanie. Bez świadomej pracy — terapii, regulacji emocji, nowych doświadczeń w relacjach — wzorzec zwykle się utrzymuje. Zmiana to wiedza plus działanie. [7]
Co robić praktycznie?
1. Dziennik przywiązania (10 minut dziennie, 14 dni)
Przez dwa tygodnie zapisuj: kiedy dziś poczułam/em lęk lub dyskomfort w relacji i co się działo; jak zareagowałam/em (wiadomość? wycofanie? impuls?); co czułam/em w ciele; co powiedziały myśli. To jeszcze nie zmiana — to rozpoznawanie wzorca.
Dlaczego działa? Większość reakcji przywiązaniowych jest automatyczna. Nazwanie i zapisanie wzorca tworzy przestrzeń między bodźcem a reakcją — a ekspresyjne pisanie o trudnych doświadczeniach sprzyja samoświadomości i zmianie zachowań. [15]
2. Pauza przed reakcją (2 minuty w sytuacji)
Gdy czujesz lęk, impuls wycofania lub chaos emocjonalny: STOP (zatrzymaj to, co miałaś/eś zrobić), ODDECH (kilka wydłużonych wydechów), NAZWIJ („Czuję lęk — to mój stary wzorzec”), WYBIERZ („Co chcę zrobić świadomie, nie automatycznie?”). Dopiero potem działaj.
Dlaczego działa? Pauza między bodźcem a reakcją angażuje korę przedczołową zamiast automatycznej reakcji obronnej — to mechanizm wspólny dla podejść opartych na uczeniu hamującym i regulacji emocji. [16]
3. Komunikacja o wzorcu, nie z wzorca (w rozmowie)
Zamiast działać z wzorca, mów o nim. Lękowy: „Czuję lęk, gdy długo nie odpisujesz. Wiem, że to mój stary wzorzec — potrzebuję usłyszeć, że wszystko w porządku”. Unikający: „Czuję dyskomfort przy rozmowach o uczuciach. To mój mechanizm obronny, nie brak uczuć — potrzebuję chwili, ale wrócę”. Zdezorganizowany: „Czuję, że przełączam się między »chcę być blisko« a »muszę uciec«. Potrzebuję, żebyś był/a cierpliwy/a”.
Dlaczego działa? Nazwanie wzorca daje partnerowi do zrozumienia, że to nie jest o nim, lecz o Twojej historii — co zmniejsza eskalację i zwiększa wzajemne zrozumienie. [17]
4. List bezpiecznej bazy do siebie (jednorazowo, 30 minut)
Napisz do siebie z perspektywy bezpiecznego opiekuna, którego mogło zabraknąć: że zasługujesz na miłość, nawet gdy czujesz się „nie dość dobra”; że Twoje potrzeby są ważne; że nie musisz być idealna, by być kochana; „jestem tutaj, nie odejdę”. Czytaj go w chwilach dysregulacji.
Dlaczego działa? To technika z nurtu pracy nad autowspółczuciem i schematami — budowanie w sobie „zdrowego dorosłego”, który dostarcza tego, czego brakowało. Praktyka autowspółczucia wiąże się z łagodzeniem objawów niezabezpieczonego przywiązania. [18]
5. Praca z bezpiecznym partnerem lub terapeutą (długoterminowo)
W bezpiecznej relacji eksperymentuj z nowymi reakcjami („co się stanie, jeśli powiem o potrzebie zamiast ją ukryć?”) i obserwuj, że nic złego się nie dzieje — partner nie odchodzi, terapeuta nie odrzuca. Powtarzane doświadczenia „proszę → dostaję”, „wyrażam emocję → jestem słyszany/a” stopniowo przepisują modele wewnętrzne. To proces na lata, nie tygodnie.
Dlaczego działa? Bezpieczna relacja dostarcza korektywnego doświadczenia emocjonalnego — konsekwencji i dostępności, których zabrakło wcześniej; mózg uczy się nowych wzorców przez powtarzanie. [7, 19]
6. Terapia oparta na przywiązaniu (gdy wzorzec poważnie utrudnia życie)
Terapia oparta na przywiązaniu, terapia schematów lub — przy zdezorganizowanym stylu i traumie — podejścia ukierunkowane na traumę (np. EMDR, somatic experiencing). Terapeuta staje się „bezpieczną bazą”, przy której można eksplorować bolesne wzorce bez lęku przed odrzuceniem.
Dlaczego działa? Terapia bezpośrednio pracuje nad modelami wewnętrznymi poprzez korektywne doświadczenie relacyjne; podejścia oparte na przywiązaniu należą do dobrze opisanych w literaturze klinicznej. [20]
Pełne protokoły pracy nad bezpieczniejszym przywiązaniem omawiam na szkoleniach — zapytaj o szczegóły: sabrina.terapia.coaching@gmail.com
Laura przeczytała o lękowym stylu i pomyślała: „Jestem uszkodzona”. Ale to nie była prawda. Miała wzorzec ukształtowany w dzieciństwie — nieprzewidywalny opiekun nauczył ją, że bliskość jest niestabilna i trzeba ciągle sprawdzać, czy miłość jeszcze trwa. W terapii nauczyła się, że lęk to sygnał z przeszłości, nie informacja o teraźniejszości — że może czuć lęk i nie działać z lęku. Po kilku latach, w nowym związku, mówiła: „Czuję lęk, to mój stary wzorzec — ale wiem, że ty tu jesteś”. I to wystarczało.
Style przywiązania nie są wyrokiem. To mapy — pokazują, gdzie są trudności. A mapy można przepisać: każdą świadomą reakcją, każdym doświadczeniem bezpieczeństwa w relacji. Małymi krokami, ale konsekwentnie. Bo mózg uczy się przez całe życie.
Czas na refleksję…
Który styl przywiązania brzmi najbardziej znajomo? Które sytuacje z artykułu przypominały Twoje doświadczenia?
Jakie przekonania o sobie i innych ukształtowały się w Twoim dzieciństwie?
Gdybyś mogła/mógł zmienić jedną automatyczną reakcję w związkach — którą byś wybrała/wybrał?
Kto w Twoim życiu jest lub był „bezpieczną bazą” — osobą, przy której czułaś/eś się akceptowana/y bez lęku przed odrzuceniem?
Jak wyglądałyby Twoje związki, gdybyś miała/miał bezpieczny styl? Czego byś się nie bała/bał?
Skontaktuj się
Jeśli ten artykuł otworzył pytania, na które nie masz jeszcze odpowiedzi, zapraszam do kontaktu.
Kontakt: sabrina.terapia.coaching@gmail.com Więcej: pozytywnaodpornosc.pl | sabrinakowalczyk.pl
Jeśli potrzebujesz pomocy:
- Terapeuci (baza): www.ptp.org.pl
- Terapia oparta na przywiązaniu, terapia schematów, podejścia ukierunkowane na traumę (EMDR)
- Telefon zaufania dla dorosłych: 116 123 (całodobowo, bezpłatnie, anonimowo)
- Pomoc w kryzysie / zagrożenie życia: 112
Bibliografia
[1] Bowlby, J. (1969/2007). Przywiązanie. Wydawnictwo Naukowe PWN. (oryg. Attachment and Loss, Vol. 1: Attachment).
[2] Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. N. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Lawrence Erlbaum.
[3] Bretherton, I., & Munholland, K. A. (2016). Internal working models in attachment relationships: Elaborating a central construct in attachment theory. W: J. Cassidy & P. R. Shaver (red.), Handbook of attachment (3rd ed., s. 63–88). Guilford Press.
[4] Sroufe, L. A., & Waters, E. (1977). Attachment as an organizational construct. Child Development, 48(4), 1184–1199. https://doi.org/10.2307/1128475
[5] Feldman, R. (2012). Oxytocin and social affiliation in humans. Hormones and Behavior, 61(3), 380–391. https://doi.org/10.1016/j.yhbeh.2012.01.008
[6] Cassidy, J., & Shaver, P. R. (red.). (2016). Handbook of attachment: Theory, research, and clinical applications (3rd ed.). Guilford Press.
[7] Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2nd ed.). Guilford Press.
[8] Roisman, G. I., Padrón, E., Sroufe, L. A., & Egeland, B. (2002). Earned-secure attachment status in retrospect and prospect. Child Development, 73(4), 1204–1219. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00467
[9] Fraley, R. C., Roisman, G. I., & Haltigan, J. D. (2013). The legacy of early experiences in development: Formalizing alternative models of how early experiences are carried forward over time. Developmental Psychology, 49(1), 109–126. https://doi.org/10.1037/a0027852
[10] Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2012). An attachment perspective on psychopathology. World Psychiatry, 11(1), 11–15. https://doi.org/10.1016/j.wpsyc.2012.01.003
[11] Gillath, O., Bunge, S. A., Shaver, P. R., Wendelken, C., & Mikulincer, M. (2005). Attachment-style differences in the ability to suppress negative thoughts. NeuroImage, 28(4), 835–847. https://doi.org/10.1016/j.neuroimage.2005.06.048
[12] Schore, A. N. (1994). Affect regulation and the origin of the self: The neurobiology of emotional development. Lawrence Erlbaum.
[13] van der Kolk, B. A. (2014). The body keeps the score: Brain, mind, and body in the healing of trauma. Viking.
[14] Pennebaker, J. W., & Smyth, J. M. (2016). Opening up by writing it down: How expressive writing improves health and eases emotional pain (3rd ed.). Guilford Press.
[15] Craske, M. G., Treanor, M., Conway, C. C., Zbozinek, T., & Vervliet, B. (2014). Maximizing exposure therapy: An inhibitory learning approach. Behaviour Research and Therapy, 58, 10–23. https://doi.org/10.1016/j.brat.2014.04.006
[16] Neff, K. D., & Germer, C. K. (2013). A pilot study and randomized controlled trial of the mindful self-compassion program. Journal of Clinical Psychology, 69(1), 28–44. https://doi.org/10.1002/jclp.21923
[17] Johnson, S. M. (2019). Attachment theory in practice: Emotionally focused therapy (EFT) with individuals, couples, and families. Guilford Press.
Nota informacyjna i etyczna
Materiały zawarte w niniejszym artykule mają charakter wyłącznie edukacyjny i informacyjny. Przedstawione treści, opisy mechanizmów, przykłady oraz proponowane kierunki refleksji nie stanowią porady medycznej, psychologicznej, psychoterapeutycznej ani prawnej i nie mogą zastąpić indywidualnej diagnozy, terapii ani konsultacji ze specjalistą.
Jeżeli doświadczasz trudności natury emocjonalnej, relacyjnej lub zdrowotnej albo znajdujesz się w sytuacji kryzysowej, warto skorzystać z pomocy wykwalifikowanego specjalisty. W sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa lub dobrostanu niezbędne jest podjęcie bezpośrednich działań pomocowych.
Czerwone flagi — kiedy szukać specjalisty: Twoje związki powtarzają ten sam destrukcyjny wzorzec przez lata; intensywny lęk przed opuszczeniem paraliżujący codzienne funkcjonowanie; sabotowanie każdej bliskiej relacji mimo że tego nie chcesz; historia traumy relacyjnej w dzieciństwie; poczucie „niezdolności do związku” prowadzące do izolacji.
Gdzie szukać pomocy: terapia oparta na przywiązaniu, terapia schematów, podejścia ukierunkowane na traumę (EMDR) — baza terapeutów: www.ptp.org.pl; Telefon zaufania dla dorosłych 116 123 (całodobowo, bezpłatnie, anonimowo); pomoc w kryzysie / zagrożenie życia 112.
Ochrona danych i poufność: Moja praca coachingowa i terapeutyczna z podopiecznymi jest objęta tajemnicą zawodową. Wszelkie przykłady, studia przypadków i sytuacje opisane w artykule zostały zmienione, zagregowane lub są fikcyjnymi konstrukcjami edukacyjnymi. Jakiekolwiek podobieństwa do rzeczywistych osób są całkowicie przypadkowe i niezamierzone.
Licencja: © Sabrina Kowalczyk | PsychoEdukacja | Wszelkie prawa zastrzeżone
Add comment